Cổng Bắc rộng 21,45m, cao còn lại 8,42m, sâu 13,55m xây nhô
ra tường thành 4m tạo một vòm cuốn cao 5,9m và rộng 5,85-5,9m. Trên nóc vòm cuốn
lát đá tạo một mặt bằng rộng 12,7m và dài 20,4m với 20 lỗ chân cột tròn có đường
kính trung bình 42-47cm và đục sâu xuống nền đá 40-50cm, đó là chân cột của một
công trình kiến trúc gỗ kiểu rường cột có 3 gian 2 chái. Giữa các lỗ cột có
ngách nối thông nhau nhằm liên kết các cột gỗ thêm chắc hơn, kích thước ngách nối
khoảng 10-15cm x 10-15cm, ngay cả các cột ở rìa ngoài vẫn có ngách nối ra tường
dài 50-60cm để gia cố độ vững chắc cho kết cấu gỗ vào nền đá. Trên mặt thành
cũng có các rãnh thoát nước, máng nước và hệ thống lan can gỗ phía mặt trong Nội
thành giống cửa Nam, phía ngoài có thể xếp lan can đá tạo thế phòng thủ và có
thể đặt hỏa lực. Độ cao trung bình còn lại của tường thành phía Bắc khoảng
6-7m.
Cổng Bắc - Thành nhà Hồ
1. Dấu tích nền đá phía trong cổng thành
Nền đá cổng thành xuất
lộ sau khi bóc hết phần đường nhựa giai đoạn muộn và lớp đá dăm lẫn vật liệu
gia cố giai đoạn sau, độ dày lớp phủ này khoảng 0,6m
Nền cổng sử dụng loại đá phiến lát kín toàn bộ
bề mặt cổng thành, kích thước đá lát cổng dài rộng khác nhau.
Cổng Bắc - Thành Nhà Hồ
Nền cổng thành sau khi bóc xuống lớp nền ban đầu
chúng ta thấy rõ phần kích thước từ nền lên phần vòm cao 5,9m, phần cổng khu vực
nền và đáy móng rộng 5,85-5,9m.
Ngoài ra, theo mặt bằng hố khai quật H1 phía
trong cổng thành, phần mặt bằng dăm đá gia cố phía trên lớp móng so với phần đá
phía trên nóc cổng cao khoảng 8,05-8,1m, và cao trong khoảng 8,4-8,5m so với nền
móng cổng thành.
Số lượng phiến đá quay vòm hiện tại là 38 phiến
từ cổng bắc nhìn ra và 40 phiến từ cổng bắc nhìn vào trong nội thành. Các lớp
đá trên cổng thành từ móng lên tới đỉnh còn lại 11 đến 12 hàng đá. Đặc biệt những
hàng đá dưới, nhất là đá cuốn vòm phía dưới thường có kích thước khá tương đồng
nhau.
2. Dấu tích
cửa thành bắc
Trong khu vực mép ngoài cổng thành xuất lộ hệ
thống đá được tạo lõm khá đều và vuông văn, cách mép ngoài cổng khoảng 1,57m. Dấu
tích tạo lõm này chạy dài từ dưới lên trên. Đây là phần tạo khung cửa phía trên
và dưới, kích thước phần khung lõm rộng khoảng 20-22cm.
Dấu tích cối cửa cổng Bắc
Phần lõm sâu phía 2 bên cổng, đoạn phía dưới gần
cối cửa, đây có thể là phần đặt ngưỡng cửa, kích thước ô lõm này trong khoảng rộng
49cm, cao 40cm, sâu 68cm.
Cối cửa nằm phía trong khu vực ngưỡng, cách
ngưỡng khoảng 3,5-4cm và cách mép cổng khoảng 2m. Đường kính cối cửa khoảng
26-28cm.