‏

‏Chiều ngày 15/9/2026, tại Hội trường Viện Khảo cổ học (số 61 Phan Chu Trinh, phường Cửa Nam, Hà Nội), Viện Khảo cổ học tổ chức hai tọa đàm khoa học với chủ đề “‏ ‏Quá trình thực nghiệm đúc thạp đồng Hợp Minh‏ ‏” và “‏ ‏Phương pháp thực nghiệm đúc thạp đồng Đào Thịnh I‏ ‏”. Các tọa đàm do Viện trưởng, TS. Hà Văn Cẩn chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo, cán bộ Viện cùng các chuyên gia và nhà nghiên cứu quan tâm đến kỹ thuật đúc đồng Đông Sơn. Nội dung tọa đàm tập trung trao đổi về những kết quả bước đầu của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp cơ sở năm 2026 do ThS. Nguyễn Thơ Đình chủ nhiệm. ‏

‏Phát biểu khai mạc, TS. Hà Văn Cẩn nhấn mạnh ý nghĩa của việc nghiên cứu kỹ thuật chế tác thạp đồng, một loại hình hiện vật tiêu biểu của văn hóa Đông Sơn. Mặc dù số lượng thạp đồng được phát hiện ở Việt Nam khá lớn, những vấn đề liên quan đến cấu trúc khuôn, phương thức ghép khuôn, bố trí hệ thống rót và con kê vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu, kiểm chứng thông qua các phương pháp thực nghiệm. ‏

‏Tại tọa đàm, ThS. Nguyễn Thơ Đình trình bày kết quả khảo sát dấu vết kỹ thuật đúc và thực nghiệm đối với hai hiện vật tiêu biểu là thạp Hợp Minh và thạp Đào Thịnh I. Từ việc khảo sát 51 thạp đồng, nhóm nghiên cứu đưa ra nhận định về khả năng đáy và thân thạp đồng Đông Sơn được đúc liền khối, không có dấu hiệu của đường hàn ghép đáy - thân. Trên cơ sở giả thuyết này, nhóm đã tiến hành thực nghiệm đúc phiên bản thạp đồng Hợp Minh với phương án khuôn ba mang và thu được sản phẩm có khối lượng khoảng 23 kg, thành thạp dày 2,5 - 3,5 mm. Trong quá trình thực nghiệm, hợp kim sau khi nấu chảy có độ loãng cao nên nhóm nghiên cứu đã bổ sung 1,5 kg đồng dây trước khi rót. Kết quả này cung cấp thêm một dữ liệu thực nghiệm để tiếp tục xem xét đặc tính của hợp kim và các thao tác kỹ thuật trong quá trình đúc thạp đồng.‏

‏Đối với thạp Đào Thịnh I - Bảo vật Quốc gia có chiều cao 81 cm và khối lượng khoảng 76 kg, nhóm nghiên cứu đang triển khai thực nghiệm trên cơ sở bốn giả thuyết kỹ thuật khác nhau. Một trong những vấn đề được tập trung nghiên cứu là phương án tạo khuôn và đúc các khối tượng nổi ba chiều trên nắp thạp, trong đó có giả thuyết sử dụng kỹ thuật khuôn thoát sáp. Việc thực nghiệm nhằm từng bước kiểm chứng tính khả thi của các phương án, qua đó góp phần nhận diện chuỗi thao tác kỹ thuật có thể đã được sử dụng trong quá trình chế tác hiện vật. ‏

‏Phần thảo luận nhận được nhiều ý kiến trao đổi của PGS.TS. Bùi Minh Trí, TS. Nguyễn Doãn Minh, TS. Nguyễn Đức Bình, ThS. Nguyễn Thị Thanh Dịu và các đại biểu tham dự. Các ý kiến tập trung vào phương pháp luận nghiên cứu chuỗi thao tác kỹ thuật, cách xây dựng và kiểm chứng giả thuyết, cũng như những vấn đề cần tiếp tục giải quyết trong các đợt nghiên cứu thực nghiệm tiếp theo. ‏

‏Kết luận tọa đàm, TS. Hà Văn Cẩn ghi nhận những kết quả bước đầu của nhiệm vụ và cho rằng các dữ liệu thu được từ khảo sát, thực nghiệm là cơ sở để Viện Khảo cổ học tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện phương án thực nghiệm đúc phiên bản thạp Đào Thịnh I theo tỷ lệ 1:1. Kết quả của quá trình nghiên cứu dự kiến có thể được sử dụng trong hoạt động trưng bày, triển lãm và giáo dục di sản tại các Bảo tàng và Viện Khảo cổ học trong thời gian tới.‏

‏ ‏