Ngày 30 tháng 7 năm 2026, tại thành phố Đà Nẵng, Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố Đà Nẵng phối hợp với Viện Khảo cổ học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Tọa đàm báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ khẩn cấp di tích Trạm Nam Chơn và Đồn Chơn Sảng, thuộc phường Hải Vân, thành phố Đà Nẵng.

Tham dự Tọa đàm có đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, các nhà khoa học của Viện Khảo cổ học, Viện Sử học cùng nhiều chuyên gia nghiên cứu lịch sử, khảo cổ học và di sản văn hóa. Nội dung báo cáo tập trung vào kết quả khai quật khẩn cấp được thực hiện trên tổng diện tích 600m², trong đó Trạm Nam Chơn 300m² và Đồn Chơn Sảng 300m².

Các đại biểu tham dự Tọa đàm Ảnh: Thanh Hiếu

Theo báo cáo của đoàn khai quật do TS. Phạm Văn Triệu chủ trì, tại Trạm Nam Chơn, các hố khai quật đã làm xuất lộ tương đối rõ cấu trúc tường thành, hào thành, các cấp kè đá và dấu tích kiến trúc trung tâm. Đặc biệt, tại khu vực trung tâm phát hiện nền gạch, bó nền bằng đá và chân tảng kê cột, cho thấy sự tồn tại của một công trình kiến trúc kiên cố thời Nguyễn. Hệ thống đường đi cùng dấu tích cổng xây bằng gạch, lợp ngói ở phía Tây Bắc cũng được nhận diện, góp phần làm sáng tỏ mặt bằng tổng thể của di tích.

Các đại biểu tham dự Tọa đàm Ảnh: Thanh Hiếu

Tại Đồn Chơn Sảng, kết quả khai quật đã phát hiện nền móng kiến trúc trung tâm gồm Chính điện và Tiền điện theo kiểu kiến trúc cung đình, cùng hệ thống bậc thang đá, các cấp nền giật cấp và hai trạm gác xây bằng đá ở góc Tây và góc Nam. Đáng chú ý, đoàn khai quật phát hiện một bức phù điêu đá sa thạch mang phong cách Champa, có thể có niên đại khoảng thế kỷ VIII, nằm trong lớp văn hóa dưới thời Nguyễn. Đây được xem là hiện vật có niên đại sớm nhất phát hiện tại khu vực này và có giá trị đặc biệt đối với việc nghiên cứu lịch sử - văn hóa Champa ở vùng Hải Vân.

TS. Phạm Văn Triệu cùng các đại biểu thăm công trường Ảnh: Thanh Hiếu

Các nhà khoa học tham dự Tọa đàm đánh giá những phát hiện khảo cổ học bước đầu đã cung cấp thêm tư liệu quan trọng để nhận diện quy mô, cấu trúc và chức năng của cụm di tích Nam Chơn - Chơn Sảng trong hệ thống phòng thủ vịnh Đà Nẵng thời Nguyễn. Kết quả khai quật cũng góp phần kiểm chứng các nguồn sử liệu, bản đồ cổ và tư liệu phương Tây liên quan đến khu vực chân nam đèo Hải Vân.

TS. Phạm Văn Triệu cùng các đại biểu thăm công trường Ảnh: Thanh Hiếu

Tại Tọa đàm, nhiều ý kiến đề nghị cần sớm triển khai các biện pháp bảo vệ khẩn cấp đối với những dấu tích vừa được phát hiện, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, khai quật tổng thể và xây dựng hồ sơ khoa học đầy đủ cho cụm di tích. Đây được xem là cơ sở quan trọng nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của một di sản lịch sử - khảo cổ có ý nghĩa đặc biệt trong tiến trình lịch sử Đà Nẵng và miền Trung Việt Nam.