Chiều ngày 30/6/2026, tại Hội trường Viện Khảo cổ học đã diễn ra tọa đàm khoa học với chủ đề "Những phát hiện và nghiên cứu về hệ thống phế tích kiến trúc đền tháp Champa ở khu vực Nam Tây Nguyên trong 10 năm gần đây". Đây là hoạt động chuyên môn thuộc Nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ "Nghiên cứu hệ thống phế tích kiến trúc đền tháp Champa ở lưu vực sông Thu Bồn và khu vực Nam Tây Nguyên", do TS. Nguyễn Ngọc Quý làm Chủ nhiệm.

Tham dự tọa đàm có các nhà khoa học, cán bộ nghiên cứu của Viện Khảo cổ học, đại diện một số cơ quan nghiên cứu, bảo tồn di sản văn hóa cùng các chuyên gia quan tâm đến khảo cổ học Champa và khảo cổ học Tây Nguyên. Tọa đàm là diễn đàn để các nhà nghiên cứu trao đổi, cập nhật những kết quả khảo sát, khai quật và nghiên cứu mới về hệ thống phế tích kiến trúc đền tháp Champa ở khu vực Nam Tây Nguyên, góp phần hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ.

ThS. Nguyễn Văn Mạnh, thành viên chính của đề tài, đã trình bày báo cáo tổng hợp về những phát hiện và kết quả nghiên cứu đạt được trong khoảng mười năm gần đây. Báo cáo khái quát quá trình điều tra, khảo sát tại nhiều địa điểm thuộc khu vực Nam Tây Nguyên; tổng hợp các tư liệu khảo cổ học, kiến trúc, điêu khắc và vật liệu xây dựng được phát hiện; đồng thời phân tích những đặc điểm nổi bật của hệ thống phế tích đền tháp Champa trong mối quan hệ với các trung tâm văn hóa Champa ở miền Trung.

Theo báo cáo, những kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy khu vực Nam Tây Nguyên lưu giữ nhiều dấu tích kiến trúc Champa có giá trị, phản ánh quá trình mở rộng không gian cư trú, giao lưu văn hóa và kết nối kinh tế giữa vùng duyên hải miền Trung với khu vực nội địa Tây Nguyên. Nhiều địa điểm đã được nhận diện rõ hơn về quy mô, mặt bằng kiến trúc, kỹ thuật xây dựng và niên đại, đồng thời xuất hiện thêm những tư liệu mới góp phần bổ sung nhận thức về mạng lưới phân bố đền tháp Champa ở khu vực này. Báo cáo cũng chỉ ra những khó khăn trong công tác nghiên cứu như tình trạng phế tích bị hủy hoại bởi tác động của tự nhiên và con người, tư liệu phân tán và việc tiếp cận nhiều địa điểm còn gặp không ít trở ngại.

Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học. Các đại biểu tập trung trao đổi về phương pháp nhận diện phế tích kiến trúc, đặc điểm vật liệu xây dựng, kỹ thuật kiến trúc, mối quan hệ giữa các di tích ở lưu vực sông Thu Bồn với khu vực Nam Tây Nguyên cũng như vai trò của các tuyến giao thông cổ trong quá trình hình thành và phát triển không gian văn hóa Champa. Nhiều ý kiến cũng đề xuất tăng cường ứng dụng công nghệ số, viễn thám, GIS và các phương pháp nghiên cứu liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả điều tra, lập hồ sơ và bảo tồn các di tích.

Kết thúc tọa đàm, các nhà khoa học đánh giá cao những kết quả bước đầu của nhiệm vụ và cho rằng những tư liệu mới được công bố không chỉ góp phần làm sáng tỏ quá trình phát triển của hệ thống kiến trúc đền tháp Champa ở khu vực Nam Tây Nguyên mà còn mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về lịch sử, văn hóa và mối quan hệ giao lưu giữa Champa với các cộng đồng cư dân Tây Nguyên. Những ý kiến trao đổi tại tọa đàm sẽ được Ban Chủ nhiệm nhiệm vụ tiếp thu, bổ sung vào quá trình hoàn thiện nội dung nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng và giá trị khoa học của nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ.