Phát biểu tại Hội thảo, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam khẳng định, cách đây 101 năm, ngày 21/6/1925, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập báo Thanh Niên, đặt nền móng cho sự ra đời và phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam. Nhìn lại chặng đường hơn một thế kỷ, chúng ta càng thêm tự hào về truyền thống vẻ vang của nền báo chí cách mạng Việt Nam và càng nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm của mình trong việc tiếp tục phát huy vai trò của báo chí, truyền thông và xuất bản trong bối cảnh mới.

Đối với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, theo GS.TS Lê Văn Lợi hệ thống tạp chí khoa học, các hoạt động truyền thông và xuất bản không đơn thuần được xem là các kênh kỹ thuật để phổ biến tri thức, mà thực chất, đó là "trái tim học thuật", là bộ phận cấu thành hữu cơ và không thể tách rời trong việc thực hiện các chức năng của Viện. Đây là nơi các công trình nghiên cứu được "thử lửa" qua quá trình phản biện khắt khe, nơi các luận cứ khoa học được định hình để chuyển hóa thành các kiến nghị chính sách, và là cầu nối để tri thức hàn lâm thẩm thấu vào đời sống, phục vụ trực tiếp sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước. Chúng ta xác định rằng, một công trình nghiên cứu dù tầm cỡ đến đâu, nếu không được công bố trên những ấn phẩm uy tín và lan tỏa qua các kênh truyền thông chính thống, thì giá trị của nó sẽ chỉ dừng lại ở phạm vi hẹp thay vì trở thành tài sản chung của xã hội.

Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, hiện nay, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, quá trình chuyển đổi số quốc gia, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng truyền thông số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Bối cảnh đó vừa mở ra những cơ hội to lớn, vừa đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với báo chí, truyền thông và xuất bản.

Một mặt, công nghệ số giúp mở rộng không gian truyền thông, rút ngắn khoảng cách tiếp cận tri thức, nâng cao khả năng tương tác và lan tỏa thông tin. Mặt khác, sự bùng nổ thông tin, tình trạng tin giả, thông tin sai lệch, các xu hướng truyền thông cực đoan, cùng những thách thức về an ninh thông tin, an ninh tư tưởng đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng, tính chính xác, tính định hướng và trách nhiệm xã hội của hoạt động báo chí, truyền thông và xuất bản.

Trong bối cảnh đó, GS.TS Lê Văn Lợi đề nghị các đại biểu tập trung trí tuệ, đi sâu thảo luận và làm rõ các nội dung cốt lõi sau: Một là, phát huy vai trò của tạp chí, truyền thông và xuất bản trong cụ thể hóa đường lối của Đảng, định hướng khát vọng phát triển đất nước; Hai là, nâng cao chất lượng học thuật thực chất, chuyên nghiệp; Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và làm chủ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), thúc đẩy kiện toàn hệ thống tạp chí, truyền thông, xuất bản; Bốn là, đổi mới truyền thông khoa học để chuyển hóa tri thức thành nguồn lực xã hội; Năm là, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và nâng tầm vị thế học thuật quốc tế.

Báo cáo công tác tạp chí, truyền thông, xuất bản của Viện Hàn lâm, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông cho biết, giai đoạn 2025–2026, công tác tạp chí, truyền thông và xuất bản của Viện Hàn lâm đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần lan tỏa tri thức khoa học xã hội và nhân văn, phục vụ hiệu quả hoạt động nghiên cứu, đào tạo, tư vấn chính sách và phát triển đất nước.

Hiện nay, Viện Hàn lâm có 22 tạp chí khoa học, gồm Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam và 21 tạp chí chuyên ngành. Các tạp chí tiếp tục duy trì hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích, bảo đảm chất lượng chuyên môn và yêu cầu chính trị, tư tưởng. Nhiều tạp chí đã xây dựng chuyên mục về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng học thuật, hoàn thiện quy trình phản biện và biên tập theo hướng tiếp cận các chuẩn mực quốc tế.

Trong thời gian tới, Viện Hàn lâm sẽ tập trung hiện đại hóa toàn diện hệ thống tạp chí, truyền thông và xuất bản trên nền tảng số; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung; chuẩn hóa quy trình biên tập và phản biện theo tiêu chuẩn quốc tế; đẩy mạnh đào tạo nhân lực số; phát triển truyền thông khoa học đa nền tảng; đồng thời phát huy vai trò của hệ thống tạp chí và xuất bản trong cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã chia sẻ nhiều ý kiến tâm huyết, những phân tích đa chiều về thực trạng, thách thức về cơ hội của hệ thống báo chí, xuất bản trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Hội thảo cũng góp phần làm rõ hơn các luận cứ khoa học về vai trò, sứ mệnh của báo chí, xuất bản trong việc định hướng dư luận, lan tỏa tri thức lý luận chính trị và các giá trị khoa học trong kỷ nguyên số; nhận diện sâu sắc những rào cản về công nghệ, phương thức quản trị và hạ tầng số; từ đó đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm hiện đại hóa quy trình xuất bản, ứng dụng các mô hình truyền thông đa phương tiện để tăng cường sự kết nối giữa nghiên cứu khoa học với công chúng.

Nhân dịp này, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã tổ chức trao giải Cuộc thi “Kết nối tri thức - Lan tỏa giá trị - Kiến tạo hệ sinh thái truyền thông số”. Cuộc thi là dịp để lan tỏa mạnh mẽ các giá trị khoa học xã hội và nhân văn, đồng thời khẳng định vai trò của công tác thông tin, truyền thông trong thời đại số.